Küresel enerji ve emtia piyasalarının yakından takip ettiği Hürmüz Boğazı'ndaki ulaşıma dair yeni bir diplomatik süreç şekilleniyor. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, resmi haber ajansı IRNA'ya yaptığı kritik değerlendirmelerde, komşu Umman ile sınır sularındaki ulaşıma dair yürütülen müzakerelerde nihai aşamaya gelindiğini duyurdu. Varılan ön mutabakat stratejik boğazda şimdilik geçici bir çözüm sunarken, güzergâhın küresel ticarete tam kapasiteyle açılması için topun ABD tarafında olduğuna işaret ediliyor.
Geçici Rota Devreye Giriyor: 2 ile 4 Ay Arası Sürecek
İran ve Umman diplomatik heyetleri arasında çerçevesi çizilen yeni anlaşmaya göre, boğazdan geçişler için geçici bir koridor oluşturulacak. Garibabadi, üzerinde mutabık kalınan bu yeni rotanın 2 ila 4 ay, gerek duyulması halinde ise daha uzun bir süre yürürlükte kalabileceğini aktardı. İkinci aşamaya geçilebilmesi için ek bir karara ihtiyaç duyulduğunu belirten yetkili; anlaşmanın hayata geçmesiyle halihazırda kullanılan Lark Adası yakınlarındaki kuzey rotası ile Umman iç sularındaki güney rotasının kullanıma kapatılacağını açıkladı.
Giriş ve çıkış koridorlarının bazı kesimlerinin doğrudan İran karasularından geçeceğini vurgulayan diplomat, bunun tamamen ulusal güvenlik kaygıları ve ülke çıkarlarının korunmasına dayanan stratejik bir tercih olduğunun altını çizdi. Ayrıca Garibabadi, geçmişte yaklaşık 60 yıl boyunca geçişlerin Umman sularından yapılmasına rağmen, İran'ın bölgede her zaman etkin bir egemenlik kurmayı başardığını hatırlattı.
Tahran'dan Net Mesaj: "ABD ile Doğrudan Temas Yok"
Müzakere sürecinin işleyişine dair uluslararası platformlardaki bazı iddialara da yanıt veren İranlı yetkili, bu aşamada ABD yönetimiyle herhangi bir doğrudan iletişim kurulmadığını belirtti. Sürecin, boğaza kıyısı bulunan iki egemen devlet olan İran ve Umman arasında yürütüldüğünü söyleyen Garibabadi, Tahran yönetiminin geçiş düzenlemelerinde başka hiçbir ülkeye doğrudan müdahale hakkı tanımadığını net bir dille ifade etti.
Düğümü Çözecek Şart: İslamabad Mutabakatı'nın 5. Maddesi
Hürmüz Boğazı'nın uluslararası ticarete tam ve kesintisiz olarak açılabilmesi, geçici teknik önlemlerden ziyade Washington'ın atacağı ekonomik adımlara dayanıyor. Garibabadi, ABD yönetiminden İslamabad Mutabakatı kapsamındaki taahhütlerine dönmeye hazır olduklarına dair mesajlar aldıklarını doğruladı. Ancak Tahran, mutabakatın 5. maddesi uyarınca ikinci aşamaya geçilmesi ve boğazın tamamen açılması konusundaki kararını henüz netleştirmedi; sürecin Tahran'da detaylıca gözden geçirildiği bildirildi.
Hatırlanacağı üzere, 14 Haziran tarihinde Pakistan'ın arabuluculuğunda İran ve ABD arasında stratejik bir anlaşmaya imza atılmıştı. Anlaşmanın ilk aşaması, ABD'nin İran'a ait uluslararası finansal kurumlardaki dondurulmuş varlıklarını serbest bırakmasını; buna karşılık İran'ın da Hürmüz Boğazı'nı ticari gemilere açarak geçişlerden ilk 60 gün boyunca hiçbir ücret talep etmemesini içeriyordu. Bilgepara okurları ve yatırımcılar için, bu bölgeden gelecek haber akışı özellikle enerji maliyetleri ve navlun fiyatlamaları üzerinde kritik bir belirleyici olmaya devam edecek.
