Dünya genelinde tırmanan jeopolitik gerilimler, bilimsel verilerle de gözler önüne serildi. İsveç’te bulunan dünyaca ünlü Uppsala Üniversitesi akademisyenleri, Uppsala Çatışma Veri Programı (UCDP) kapsamındaki bilgileri inceleyerek 1898-2025 yılları arasındaki küresel şiddet eğilimlerini masaya yatırdı. "Peace Research" dergisinde yayımlanan araştırma, küresel güvenliğin ne denli büyük bir tehdit altında olduğunu açıkça gösterdi.
2025'te 65 Aktif Çatışma: Devletler Arası Savaşlar İki Katına Çıktı
Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, doğrudan devletler arasında yaşanan çatışmalardaki korkutucu artış oldu. Verilere göre, devletler arası doğrudan çatışmalar 2024 yılına oranla 2025'te tam 2 katına çıktı.
Raporda şu çarpıcı ifadelere yer verildi:
"2025 yılında doğrudan devletler arası çatışma sayısı 8 olarak kayda geçti. Bu sayı, UCDP’nin veri toplamaya başladığı 1946 yılından bu yana görülen en yüksek seviye. Bu çatışmalar arasında Ukrayna-Rusya, İsrail-İran ve Hindistan-Pakistan gibi küresel dengeleri sarsan aktörler yer alıyor."
İç Savaşlar "Savaş" Seviyesine Ulaştı
2025 yılında dünya genelinde toplam 65 aktif çatışma kaydedildi. Bu çatışmaların büyük bir kısmının ülke içi (iç savaş) olduğu belirtilirken, bunlardan 13’ünün kitlesel yıkımlara yol açan tam ölçekli "savaş" seviyesine ulaştığı vurgulandı. Araştırmacılardan Shawn Davies de özellikle devletlerin doğrudan karşı karşıya geldiği senaryolarda çok belirgin ve tehlikeli bir artış yaşandığının altını çizdi.
Ruanda Soykırımı'ndan Bu Yana En Kanlı Yıl: 244 Bin Ölü
Raporun ortaya koyduğu bilanço ise durumun insani boyutunu gözler önüne seriyor. Geçen yıl yaşanan çatışmalarda 244 bin 600 kişi hayatını kaybetti. Uzmanlar, bu can kaybı oranının 1994 Ruanda Soykırımı’ndan bu yana kayıtlara geçen en yüksek seviye olduğunu ifade ediyor.
Şiddet 3 Ana Kategoride İncelendi
Uppsala Üniversitesi araştırmacıları, dünyayı saran organize şiddeti analitik olarak 3 farklı kategoride ele aldı:
Devlet Temelli Şiddet: Taraflardan en az birinin veya her ikisinin resmi hükümetler olduğu çatışmalar. Devlet Dışı Şiddet: Silahlı grupların veya örgütlerin kendi aralarındaki çatışmaları. Tek Taraflı Şiddet: Doğrudan sivil halkı hedef alan organize saldırılar.Uzmanlar, küresel sistemdeki bu kırılmanın önümüzdeki dönemde de uluslararası ilişkileri ve küresel ekonomiyi derinden etkilemeye devam edeceğine dikkat çekiyor.