E-Ticarette Fiyatlandırma Şeffaflığı ve Tüketici Hakları
Perakende sektörünü ve e-ticaret platformlarını yakından ilgilendiren en kritik değişikliklerden biri, indirimli satış kampanyalarına getirilen yeni veri standartları oldu. Yeni yönetmeliğe göre, kampanya dönemlerinde referans alınacak "indirimden önceki fiyat", indirimin başladığı tarihten geriye dönük son 10 gün içindeki en düşük fiyat olarak kabul edilecek ve üzeri çizilerek gösterilebilecek. Hızlı tüketim malları kategorisindeki yaş meyve-sebze gibi çabuk bozulan ürünler ile hizmet sektörüne yönelik kampanyalarda ise doğrudan bir önceki fiyat baz alınacak. Ayrıca, tüketiciye ekstra bir fayda veya indirim sağlanmasının belirli bir şarta bağlandığı "koşullu satış" modelindeki reklamlar da artık doğrudan indirimli satış mevzuatına tabi tutulacak.
Tüketici ile satıcı arasındaki dijital iletişim süreçleri de hızlandırıldı. Şirketlerin, platformlarda yer alacak tüketici şikayetlerine yönelik açıklama yapma hakkını kullanabilmesi için tanınan süre 72 saatten 48 saate indirildi. Bu süre zarfında satıcıdan bir yanıt gelmemesi halinde, söz konusu şikayet değerlendirmeleri sistem tarafından doğrudan yayına alınacak. Satın alma işleminin teyit edilemediği, kontrolsüz mecralardan toplanan ürün veya hizmet değerlendirmelerinin yayımlanması yasaklanırken; onaylanmış değerlendirmelerin ürün, hizmet, satıcı veya teslimat gibi farklı kategorilerde olması durumunda dahi, aynı ekran üzerinde kolay erişilebilir ve ayırt edilebilir şekilde bir arada sunulması zorunlu kılındı.
Algoritmik Hedefleme ve Yapay Zekâ Kullanımına Sıkı Denetim
Dijital pazarlama bütçelerinin temelini oluşturan "hedefli reklamcılık" faaliyetlerine şeffaflık zorunluluğu getirildi. Markalar ve reklam verenler, reklamın tüketiciye hangi veri kriterleri temel alınarak gösterildiğini ve kullanıcının bu hedefleme kriterlerini nasıl değiştirebileceğini açıkça belirtmek şartıyla operasyonlarına devam edebilecek. Kişisel veri profillemesine dayanan bu tip algoritmik hedefli reklamların çocuklara yönelik olarak kullanılması ise kesin bir dille yasaklandı.
Yenilikçi teknolojilerin reklam dünyasına entegrasyonu da yasal bir zemine oturtuldu. Yapay zekâ teknolojileri kullanılarak üretilmiş ve insandan ayırt edilemeyen dijital karakterlerin kullanıldığı reklam kampanyalarında, bu sentetik durumun net bir şekilde izleyiciye aktarılması şart koşuldu. Buna ek olarak, gerçek bir şahsın yapay zekâ ile yaratılmış dijital kopyasının (deepfake vb.), bir malı veya hizmeti bizzat deneyimlemiş gibi gösterilmesi ve tavsiye niteliğinde sunulması tamamen yasak kapsamına alındı.
"Influencer" Ekonomisine ve Tanıtım Anlaşmalarına Yeni Standart
Kamuoyunda "influencer" olarak tanımlanan sosyal medya etkileyicilerinin yönlendirdiği pazarlama faaliyetleri, kayıt dışı ve gizli reklam uygulamalarının önüne geçilmesi amacıyla yeniden düzenlendi. Sosyal medya içerik üreticilerinin; bir markadan finansal kazanç, ücretsiz ürün, özel indirim veya herhangi bir etkinlik daveti yoluyla menfaat sağlaması durumunda, yaptıkları paylaşımların reklam niteliği taşıdığının anlaşılabilmesi için "reklam" veya "tanıtım" ibarelerini açıkça kullanmaları zorunlu hale getirildi.
Yeşil Pazarlama, Takviye Gıdalar ve Yasaklı İçerikler
Son yıllarda kurumsal sürdürülebilirlik iletişimlerinde sıkça yer bulan çevresel beyanlar da denetim altına alındı. Reklam metinlerinde detaya girilmeksizin kullanılan "çevre dostu" benzeri genelgeçer ifadeler yasaklandı. İlgili beyanın, mal veya hizmetin yaşam döngüsünün hangi aşamasını (üretim, lojistik, geri dönüşüm vb.) kapsadığının belirtilmesi ve sunulan sertifika/onayların; yetkili kurumlar, üniversitelerin ilgili bölümleri veya bağımsız akredite test ve değerlendirme kuruluşları tarafından belgelendirilmesi zorunlu kılındı.
Sağlık ve gıda sektöründe ise, takviye edici gıdaların normal ve dengeli beslenmenin yerini bütünüyle tutabileceği algısını yaratan ticari iletişim faaliyetleri engellendi. Bu ürünlerin, sağlık beyanı kapsamına giren kısımlar hariç tutulmak üzere sadece karşılaştırmalı reklamlara konu olabileceği belirtildi. Tüketicilerin tecrübe ve bilgi eksikliğinin istismar edilmesini önlemek adına, reklamlarda akademik unvanların yanıltıcı ve aldatıcı biçimde kullanılamayacağı hükmü de yönetmeliğe eklendi.
Son olarak, yasa dışı ve suistimale açık faaliyetlere yönelik tanıtım kısıtlamalarının kapsamı genişletildi. Mevcut kumar ve yasa dışı bahis reklamı yasağına "yasa dışı şans oyunları" ibaresi de eklendi. Ayrıca astrolog, falcı, medyum ve benzeri unvanlarla verilen hizmetlerin tüm mecralardaki reklamları da bütünüyle yasak kapsamına alındı.
