Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), rezervleri güçlendirme stratejisi doğrultusunda döviz dönüşüm desteği uygulamasının altyapısını tamamen yeniledi. Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ" ile piyasa dinamiklerini ve şirketlerin katma değer üretimini merkeze alan yeni bir sisteme geçiş yapıldı.
Katma Değer Odaklı Yeni Sistem Başlıyor
Yeni düzenlemenin temelini, reel sektörün yarattığı katma değere göre belirlenecek esnek yapı oluşturuyor. Bundan böyle firmalara tahsis edilecek döviz satış limitleri; işletmelerin işgücü maliyetleri, kârlılık oranları ve sağladıkları toplam katma değer hesaplanarak belirlenecek.
Sistem, tedarik zincirindeki aktörleri de koruyacak şekilde tasarlandı. Aracı ihracatçı firmalar, kendi katma değere dayalı döviz dönüşüm limitlerini doldurmaları durumunda, yüksek katma değerli ürün sağlayan tedarikçileri adına da döviz dönüşüm işlemi gerçekleştirebilecek. Bu tür dolaylı işlemlerde sağlanacak olan döviz dönüşüm desteği, aracı kuruma değil doğrudan ilgili tedarikçinin banka hesabına yatırılacak.
Döviz Almama Taahhüdü Tarih Oldu
İş dünyası ve ihracatçılar tarafından yakından takip edilen en önemli esneklik ise taahhüt şartlarında yaşandı. Bugüne kadar ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler kapsamındaki reeskont kredilerinde uygulanan katı "döviz almama taahhüdü", döviz dönüşüm desteğinden yararlanacak firmalar için tamamen kaldırıldı.
Merkez Bankası, bu kuralın yerine şirketlerin "döviz pozisyonuna" odaklanan yeni bir çerçeve çizdi. İşletmelerin döviz pozisyonları, destek başvurusu öncesinde TCMB tarafından belirlenecek üst sınırı aşamayacak. Tüm bu süreçlerde bankaların aracılık rolü daha da güçlendirilirken, sistemin aksamadan çalışması için gereken ilave tedbirler de ilgili yönergelere eklendi. Söz konusu yenilikler ve yeni şartlar, 1 Ekim tarihi itibarıyla resmen uygulamaya alınacak. Sistemin detaylı işleyişi ise yayımlanacak Uygulama Talimatı ile netleşecek.
Süreler 2027 Yılına Kadar Uzatıldı
Döviz dönüşüm işlemlerine sağlanan temel destek oranı %2 seviyesinde korunmaya devam ederken, süreli teşvik ve yükümlülüklerin takviminde kritik bir güncellemeye gidildi. Daha önce 31 Temmuz tarihinde sona eren %3 oranındaki ek destek ödemesi ile %35 oranındaki ihracat bedeli satış yükümlülüğü uygulamasının süresi 31 Ocak 2027 tarihine kadar uzatıldı. Bu hamlenin, uzun vadede piyasadaki döviz arzını desteklemesi ve Merkez Bankası rezervlerine pozitif bir akış sağlaması öngörülüyor.
