Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), piyasaların yakından takip ettiği Temmuz Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu'nu kamuoyu ile paylaştı. Raporda yer alan bulgular, Temmuz ayında tüketici enflasyonunun ana eğiliminde bir önceki aya kıyasla belirgin bir zayıflama olduğunu ortaya koydu.
Açıklanan verilere göre; tüketici fiyat endeksi (TÜFE) Temmuz ayında aylık bazda yüzde 1,78 oranında artış gösterdi. Buna karşın, yıllık enflasyon 0,36 puan azalarak yüzde 31,75 seviyesine çekildi. Benzer bir yavaşlama eğilimi üretici fiyatlarında da (ÜFE) gözlemlendi. Üretici fiyatları aylık yüzde 1,52 artarken, yıllık üretici enflasyonu 0,26 puan düşüşle yüzde 27,83 bandında gerçekleşti.
Enerji ve Hizmet Sektörlerinde Yukarı Yönlü Baskı
Raporun alt kırılımları incelendiğinde, aylık fiyat artışlarını sürükleyen ana unsurların enerji ve hizmet grupları olduğu görülüyor.
Enerji fiyatları Temmuz ayında yüzde 2,30 artış kaydetse de, güçlü bir baz etkisinin devreye girmesiyle yıllık enerji enflasyonu 6,55 puan birden düşerek yüzde 32,86'ya geriledi. Enerji grubundaki aylık artışın ardında, otomatik maktu özel tüketim vergisi (ÖTV) artışı yapılmamasına rağmen akaryakıt fiyatlarında yaşanan yüzde 3,71'lik yükseliş yatıyor. Bu duruma uluslararası ham petrol fiyatlarındaki artış ve eşel mobil sisteminden kademeli olarak çıkılması neden oldu. Elektrik fiyatları ise piyasa takas fiyatı ve YEKDEM gelişmeleri çerçevesinde Son Kaynak Tedarik Tarifesi'ne bağlı olarak yüzde 5,75 oranında zamlandı.
Hizmet grubunda ise aylık enflasyon yüzde 3,18 olarak ölçülürken, yıllık bazda yüzde 39,70 ile yatay bir seyir izlendi. Bu gruptaki artışın ana motoru yüzde 16,41'lik sert yükselişle sağlık sektörü oldu. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Sağlık Uygulama Tebliği kapsamında güncellenen muayene katılım paylarının, aylık tüketici enflasyonunu doğrudan 0,22 puan yukarı çektiği hesaplandı. Ek olarak Türk Tabipleri Birliği'nin tarife artışları da bu kalemi etkiledi. Kira fiyatları, kontrat yenilemelerindeki mevsimsel yoğunlukla aylık yüzde 2,85 artsa da yıllık bazdaki yavaşlama ivmesini korudu.
Gıdada İki Farklı Tablo: Sebze Yükseldi, İşlenmiş Gıda Yavaşladı
Son iki aydır piyasaları rahatlatan gıda fiyatları, Temmuz ayında yeniden ivmelendi. Gıda ve alkolsüz içeceklerde aylık artış yüzde 1,61 olurken, yıllık enflasyon 2,08 puan yükselerek yüzde 37,52 seviyesine tırmandı.
Özellikle arz sıkıntıları çekilen kuru soğan ve biber gibi ürünlerin etkisiyle işlenmemiş gıda fiyatları aylık yüzde 2,37 arttı ve bu grubun yıllık enflasyonu 6,50 puanlık ciddi bir sıçramayla yüzde 39,69'a ulaştı. Buna karşılık, çay, şeker ve alkolsüz içeceklerin sürüklediği işlenmiş gıda grubunda aylık artış hızı yüzde 1,03'e geriledi; yıllık bazda ise 1,55 puan düşüşle yüzde 35,95 olarak kaydedildi.
Temel Mallarda İndirim Rüzgarı Enflasyonu Frenledi
Tüketici sepetinde önemli bir ağırlığa sahip olan temel mal grubu, enflasyonun hız kesmesindeki başrol oyuncusu oldu. Bu grupta fiyatlar aylık bazda yüzde 0,38 azalırken, yıllık enflasyon 0,55 puan düşüşle yüzde 16,82'ye geriledi.
Yazlık sezon indirimlerinin hız kazanmasıyla giyim ve ayakkabı fiyatları yüzde 4,01 oranında düştü. Dayanıklı tüketim mallarında ise aylık artış yüzde 0,95 ile sınırlı kaldı. Otomobil fiyatlarındaki aylık artış yüzde 0,51 gibi oldukça ılımlı bir seviyede gerçekleşirken; beyaz eşyada yüzde 3,56, mobilyada ise yüzde 1,02 oranında artışlar görüldü. Diğer temel mallarda aylık fiyat artışı ise yüzde 1,19'a indi.
Vergi Düzenlemelerinin Etkisi Ağustos Ayına Sarkacak
TCMB raporunda yatırımcılar için önemli bir ileriye dönük sinyal de yer aldı. Alkollü içecekler ve tütün grubunda fiyatlar, maktu vergi güncellemelerinin ardından yüzde 1,93 yükseldi. Ancak tütün ürünlerindeki nispi ÖTV oranının düşürülüp maktu verginin artırılması ile akaryakıttaki fiyat artışlarının enflasyon üzerindeki yukarı yönlü sarkan etkilerinin asıl Ağustos ayında hissedileceği vurgulandı.
Ana Eğilim Düşüşte: Hangi Grup Ne Kadar Katkı Yaptı?
Raporun makroekonomik analiz bölümünde, yıllık enflasyona yapılan katkılar detaylandırıldı. Bir önceki aya kıyasla enerji grubu 0,60 puan, temel mallar 0,25 puan ve alkol-tütün-altın grubu 0,16 puan daha az katkı verirken; gıda ve alkolsüz içeceklerin katkısı 0,33 puan, hizmetler grubunun katkısı ise 0,32 puan arttı.
Mevsimsellikten arındırılmış verilere bakıldığında; aylık artışlar B endeksinde hız keserken, C endeksinde bir miktar yükseldi. Dağılım bazlı göstergeler ise B ve C endekslerine kıyasla çok daha belirgin bir gerileme sergiledi. Temel mal ve işlenmiş gıda gibi geniş tabanlı kalemlerdeki olumlu sürprizler, enflasyonun ana eğiliminin (ve üç aylık ortalamalarının) zayıfladığını teyit etti.
Üretici tarafında ise jeopolitik risklerin tetiklediği enerji maliyetleri dikkati çekti. Üretici enerji fiyatları aylık yüzde 4,83 artarken, dayanıksız tüketim malları yüzde 1,33, sermaye malları ise yüzde 1,09 yükseldi. Sektörel bazda en keskin maliyet artışları elektrik, gaz üretimi ve dağıtımı ile içecek sektörlerinde yaşandı.
