Orta Doğu hattından gelen diplomatik temas haberleri ve anlaşma umutları, küresel piyasalarda adeta bir eksen kaymasına yol açtı. İran’ın, şartlarının kabul edilmesi durumunda kilit önemdeki Hürmüz Boğazı’nı 2 gün içinde seyrüsefere açabileceğini açıklaması ve ABD ile savaşı noktalamayı hedefleyen bir anlaşma taslağı üzerinde çalışıldığının duyurulması, enerji fiyatlarını aşağı çekerken değerli metallere güçlü bir ivme kazandırdı.
Hürmüz Boğazı İçin Takvim Öne Çekildi
Piyasalarda haftanın ilk işlem gününe damga vuran gelişme Tahran cephesinden geldi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Al Jazeera’ye verdiği demeçte, uzlaşı sağlanması durumunda Hürmüz Boğazı'nın 2 gün içerisinde yeniden ulaşıma açılabileceğini aktardı.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise müzakerelerin Eylül ayında sunulan 7 aşamalı plana dayandığını hatırlattı. Söz konusu ilk planda boğazın ABD’nin talepleri karşılamasından 6 gün sonra açılması öngörülürken, Tahran yönetimi yeni süreçte uygulamanın çok daha hızlı devreye gireceğini belirtti.
İran tarafının öne sürdüğü temel şartlar ise şu şekilde sıralanıyor:
- Orta Doğu’daki askeri çatışmaların tüm cephelerde derhal durdurulması
- Yurt dışındaki dondurulmuş İran finansal varlıklarının serbest bırakılması
- Ülkenin petrol sektörünü hedef alan yaptırımların tamamen kaldırılması
- ABD tarafından uygulanan deniz ablukasına son verilmesi
Bekayi, bu şartlar yerine getirilmeden sonraki adımların müzakere edilemeyeceğini vurgularken; Arakçi, Washington'ın İran ve Umman arasında uzlaşılan yeni geçiş rotasını onaylaması ve bölgedeki askeri varlığını azaltması gerektiğini ifade etti.
Anlaşma Taslağı Masada: Diplomaside İlerleme Sağlanıyor
Katar’ın arabuluculuğunda yürütülen barış trafiğini yakından takip eden kaynaklar, savaşı sonlandırmaya yönelik bir taslak metninin taraflar arasında dolaştığını teyit etti. İranlı heyetlerin Pazar günü Doha’dan ayrılması ilk etapta soru işaretleri yaratsa da Reuters’a konuşan yetkililer, bu durumun bir tıkanıklıktan kaynaklanmadığını ve yeni bir temasın planlandığını aktardı.
İran Dışişleri Bakanı Arakçi, görüşmelerin "ilerlediğini" doğrulatırken; ABD Başkanı Donald Trump ise ara seçim sürecine kadar yeni bir askeri hamle yapmayacaklarını belirterek masadaki diyaloğu verimli bulduğunu, fakat askeri seçeneğin de tamamen göz ardı edilmediğini dile getirdi.
Petrol Fiyatlarında Geri Çekilme: Brent Petrol 109 Doların Altını Gördü
Barış haberlerinin etkisiyle enerji piyasalarında sert satışlar gözlendi. TSİ 12.00 itibarıyla Brent petrolün varil fiyatı %3,7 kayıpla 109,23 dolara gerilerken, WTI ham petrolün varili %3,8 azalarak 100,14 dolara çekildi.
Piyasa uzmanları da yaşanan tabloyu olumlu değerlendiriyor. PVM analisti Tamas Varga, yeni ayın İran krizinde bir çözüm umudu sunduğunu belirtirken; KCM Trade Baş Piyasa Analisti Tim Waterer, hafta sonu yeni bir askeri tırmanma yaşanmamasının ve diplomatik çabaların fiyat baskısını hafiflettiğine dikkat çekti.
Altın ve Gümüş Petroldeki Düşüşten Destek Aldı
Petrol fiyatlarındaki gevşeme, küresel enflasyon kaygılarını azaltarak merkez bankalarının yüksek faiz politikalarını uzun süre koruyacağı endişelerini zayıflattı. Faiz getirisi olmayan değerli metaller, bu beklentiyle yeniden güçlü bir alım dalgası yakaladı.
Geçtiğimiz hafta petrolün yükselmesi ve ABD Merkez Bankası (Fed)’nın Aralık ayında faiz artırabileceği yönündeki tahminlerle baskılanarak Ekim ayında 2008’den bu yana en sert aylık düşüşünü kaydeden altın, haftanın ilk gününde yönünü hızla yukarı çevirdi.
Cuma günü son 1 yılın en düşük seviyelerine gerileyen ons altın, Pazartesi sabahı 3.900 dolar üzerine atmasının ardından öğleden sonra %2’nin üzerinde yükselerek 3.940 doların üzerini test etti. Sabah saatlerinde 3.904 dolar seviyesinden işlem gören ons altın, yurt içinde de karşılık buldu. Haftaya 6.270 TL seviyelerinde başlayan gram altın, ons desteğiyle 6.400 TL sınırına kadar dayandı.
Değerli metaller cephesinde en sert hareket ise gümüşte gerçekleşti. Cuma günü %6’yı aşan kayıpla 49 doların altına sarkan ons gümüş, yeni günde %4’ün üzerinde prim yaparak 51,20 dolara yükseldi.
Piyasalarda Gözler ABD Ara Seçimlerinde
Değerli metallerdeki bu çıkışın kalıcılığı, ABD ve İran hattındaki müzakerelerin neticesine bağlı kalmaya devam ediyor. Piyasa aktörleri, diplomasideki gelişmelere ek olarak yarın gerçekleştirilecek olan ABD ara seçimlerini ve Cuma günü açıklanacak kritik ABD tarım dışı istihdam verisini yakından izliyor.
