- ABD ve İran ekseninde büyüyen Ortadoğu merkezli karşılıklı saldırılar, küresel enerji piyasalarında arz kesintisi endişelerini şiddetlendirdi.
- Hürmüz Boğazı'nın statüsüne yönelik çelişkili açıklamalar ve tehditlerin sonucunda Brent petrol, haftanın ilk işlem gününde %4 oranında değer kazanarak varil başına 79 dolar seviyesine tırmandı.
- Uluslararası Enerji Ajansı raporu, küresel arzın savaş öncesinin hala çok gerisinde olduğunu ortaya koyarken, taraflar arasındaki 60 günlük geçici barış anlaşması rafa kalkma riskiyle karşı karşıya kaldı.
Ortadoğu'da Tırmanan Kriz Enerji Piyasalarını Sarstı
Küresel emtia piyasaları, Ortadoğu'da ABD ile İran arasındaki jeopolitik fay hatlarının yeniden kırılmasıyla sert fiyatlamalara sahne oluyor. Pazartesi günü itibarıyla İran yönetiminin Körfez ülkelerine yönelik askeri operasyonlarını genişletme kararı alması ve dünyanın en önemli enerji geçiş güzergahlarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndaki enerji sevkiyatlarını doğrudan tehdit etmesi, piyasalardaki risk iştahını baskıladı. Yaşanan bu sıcak gelişmelerin ardından arz şoku spekülasyonlarının alevlenmesiyle birlikte Brent petrol, günlük bazda yüzde 4 oranında güçlü bir sıçrama kaydederek varil başına 79 dolara ulaştı.
Hafta sonu boyunca diplomasi ve güvenlik hatlarında gerilim zirve yaptı. Tahran yönetimi, hedef skalasını Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'ni de kapsayacak şekilde genişletirken; ABD, İran'a yönelik yeni askeri harekatlar başlattığını duyurdu. Gemi trafiğinin güvenliği üzerinden şekillenen bu saldırı ve misilleme döngüsü, kritik su yollarının kontrolüne ilişkin karşılıklı restleşmeleri de beraberinde getirdi. Dönemin ABD Başkanı Donald Trump, Pazar günü yaptığı değerlendirmede Hürmüz Boğazı'nın ticari deniz trafiğine açık olduğunu iddia etti. Buna karşılık İran cephesi, rotası dışına çıkan bir geminin hedef alınmasının ardından boğazı sivil geçişlere kapattığını öne sürdü.
Boğaz Geçişlerinde Son Beş Haftanın En Düşük Seviyesi
Jeopolitik risklerin ticari hayata olan somut etkisi, veri analitik şirketlerinin raporlarına da yansıdı. Küresel deniz ticaretini izleyen Kpler firmasının sunduğu güncel gemi takip verilerine göre; Pazar günü Hürmüz Boğazı'nı kullanarak geçiş yapabilen gemi sayısı yalnızca altı gemi ile sınırlı kaldı. Ortaya çıkan bu dramatik tablo, bölgedeki lojistik hareketlilikte son beş haftanın en düşük seviyesi olarak kayıtlara geçti.
Geçici Anlaşma Tehlikede: Uluslararası Enerji Ajansı Uyarıyor
Art arda gelen karşılıklı misillemeler, geçtiğimiz ay taraflar arasında imzalanan ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden enerji ticaretine açmayı hedefleyen geçici ABD-İran ateşkes anlaşmasının geleceğini de ciddi şekilde riske attı. Piyasaların yakından takip ettiği bu uzlaşı metni, 60 günlük ek bir müzakere sürecinin ardından bölgedeki çatışmaları tamamen sonlandırmayı öngörüyordu.
Öte yandan, enerji piyasalarının referans kurumu konumundaki Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından Cuma günü yayımlanan aylık piyasa raporu, küresel arz yapısındaki kırılganlığı bir kez daha teyit etti. Kurumun verilerine göre, söz konusu geçici barış anlaşmasının yürürlüğe girmesinin ardından Haziran ayında küresel petrol arzı günlük bazda 4,1 milyon varil artış kaydetti. Ancak rapora yansıyan temel uyarı, bu kısmi toparlanmaya rağmen toplam küresel arzın hala savaş öncesi seviyelerin 9,4 milyon varil altında seyrettiği gerçeği oldu. Arz ve talep dengesindeki bu derin uçurumun, artan güvenlik endişeleriyle birleştiğinde fiyatlardaki oynaklığı (volatilite) daha da yukarı taşıması bekleniyor.
