Milyonlarca emekliyi ve hak sahibini yakından ilgilendiren yeni bir tahsilat dönemi başlıyor. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), kurum nezdinde birikmiş prim borcu bulunan vatandaşların aylıklarından doğrudan kesinti yapma kararı aldı. Yeni düzenleme ile birlikte geçmiş dönem borçlarının tahsilatı hızlandırılırken, bürokratik süreçler de önemli ölçüde azaltılıyor.
İcra Takibi ve Onay Şartı Kalktı: Kesinti Oranı Ne Kadar?
Hayata geçirilen yeni sistemde, borçlu vatandaşlar hakkında herhangi bir icra takibi başlatılmasına veya kişinin rızasının alınmasına gerek duyulmayacak. Mevzuata göre maaşlardan yapılabilecek en yüksek kesinti oranı yüzde 25 olarak belirlenmiş olsa da, SGK standart uygulamada bu oranı maaşın yüzde 10'u seviyesinde tutacak. Birden fazla aylık alan hak sahiplerinin ise her bir maaşından ayrı ayrı yüzde 10 oranında tahsilat gerçekleştirilebilecek. Sadece kuruma borcu olmayan kişilerin maaşlarına dokunulmayacak.
Kapsama Giren Maaşlar ve Muaf Tutulanlar
Sosyal güvenlik uzmanı İsa Karakaş tarafından paylaşılan detaylara göre; yaşlılık, malullük ve vazife malullüğü aylığı alanlar uygulamanın merkezinde yer alıyor. Ayrıca iş kazası veya meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik geliri elde edenler ile hayatını kaybeden sigortalının ardından maaş bağlanan (eş, çocuk, anne-baba) hak sahipleri de şahsi borçları olması durumunda bu kesintiye tabi olacak. Ölüm aylığı alanların yanı sıra, maaş bağlandıktan sonra geçmişe dönük Genel Sağlık Sigortası (GSS) borcu tespit edilenlerin de gelirlerinden kesinti yapılacak.
Öte yandan, devletin özel politikalarla desteklediği bazı gruplar bu uygulamanın tamamen dışında bırakıldı. Bedeli Hazine tarafından karşılanan şeref aylıkları, terör ve terörle mücadele kanunu kapsamında bağlanan aylıklar ile üstün başarılı sporculara tahsis edilen gelirlerden hiçbir şekilde kesinti yapılmayacak.
Tahsilat Sıralamasında GSS Borçları İlk Sırada
Yapılacak kesintilerde borç türüne göre net bir öncelik sıralaması belirlendi. Kurumun yersiz veya fazla ödemelerinden kaynaklanan bir alacağı varsa ilk olarak bu miktar tahsil edilecek. Hukuki olarak nafaka borçları da SGK alacaklarının daima önünde yer alacak. Bu zorunlu haller dışında, kurumun keseceği prim borçlarında ilk sırayı GSS prim borçları alıyor.
Sıralamanın devamında ise sırasıyla; 4/1-a (SSK) kapsamındaki eski isteğe bağlı, topluluk ve tarım sigortalılığı borçları, Ek 5 ve Ek 6 sigortalılık borçları, 4/1-b (Bağ-Kur) borçları ile 4/1-c (Emekli Sandığı) kapsamındaki borçlanma ve intibak borçları tahsil edilecek. Eğer kişinin birden fazla döneme ait borcu bulunuyorsa, tahsilat işlemine zamanaşımına uğramamış en eski borçtan başlanacak.
Hak Sahipleri İçin İtiraz ve Yargı Yolu Açık
Yapılan kesintilerin hatalı veya yersiz olduğunu düşünen vatandaşlar için yasal hak arama yolları açık tutuluyor. Maaşından GSS borcu nedeniyle kesinti yapılanlar, ikametgahlarının bulunduğu sosyal güvenlik merkezlerine veya il müdürlüklerine başvurabilecek. Diğer prim borçları kaynaklı kesintilerde ise itiraz adresleri, borç dosyasının yer aldığı ilgili SGK birimleri olacak. Yapılan idari başvuruların reddedilmesi durumunda, vatandaşların konuyu yargıya taşıma hakkı saklı kalacak.
