Küresel enerji piyasalarında gözler Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmelere ve diplomatik temaslara çevrilmişken, petrol fiyatlarında sert bir geri çekilme yaşandı. Arz kesintisi endişelerinin büyük ölçüde hafiflemesi ve çözüm ihtimallerinin güçlenmesiyle birlikte Brent petrolün varil fiyatı yüzde 5,8 oranında değer kaybederek 80 dolar bandına kadar çekildi.
Dünkü işlem gününde 88,95 dolara kadar tırmanış gösteren ekim vadeli varil fiyatı, günü 85,87 dolardan kapatmıştı. Ancak yeni işlem gününde saat 19.43 itibarıyla yaşanan düşüş dalgasıyla birlikte fiyat 80,90 dolara inerken, Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün eylül vadeli varil fiyatı ise 77,97 dolar seviyelerinde dengelendi.
ABD ve İran Arasında Diplomatik İyimserlik Fiyatlanıyor
Yatırımcıların risk algısını değiştiren en önemli faktör, ABD ile İran arasındaki gerilimin azalacağına yönelik gelen güçlü sinyaller oldu. ABD Başkanı Donald Trump, iki ülke arasında yürütülen diplomatik müzakerelerin olumlu bir seyir izlediğini ve uzlaşma ihtimalinin yüksek olduğunu dile getirdi. Her ne kadar Trump, görüşmelerin sonuçsuz kalması durumunda askeri seçeneklerin yeniden masaya gelebileceğini hatırlatsa da, bu temasların kesintisiz sürmesi jeopolitik riskleri ciddi oranda düşürdü.
ABD basınında yer alan güçlü iddialara göre, Trump'ın cuma günü ABD ordusuna yeni saldırıları durdurma yönünde talimat vermesi piyasalardaki tansiyonu düşürdü. Eş zamanlı olarak İran tarafının da son iki gecedir operasyonların durduğuna işaret ederek misilleme eylemlerini askıya aldığını duyurması, enerji piyasalarına nefes aldırdı. Ayrıca Beyaz Saray'da önce Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, ardından da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile gerçekleştirilen ve "olumlu, verimli" olarak nitelendirilen görüşmeler, bölgesel istikrar umutlarını yeşertti.
İsrail'in Enerji Altyapısı Planlarına ABD Freni
Petrol fiyatlarındaki aşağı yönlü hareketi destekleyen bir diğer kritik açıklama İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz'dan geldi. Katz, İsrail'in aslında İran'ın enerji altyapısına yönelik yeni operasyonlar düzenlemeyi planladığını, ancak ABD yönetiminin olası bir "küresel petrol krizini" tetikleme endişesi taşıdığı için bu planlara yeşil ışık yakmadığını açıkça ifade etti. Dünyanın en büyük karar alıcılarından biri olan ABD'nin, enerji arzını tehlikeye atacak hamleleri engellemesi piyasa oyuncularının endişelerini ortadan kaldırdı.
Libya'da Petrol Akışı Yeniden Sağlandı
Sadece Orta Doğu değil, Kuzey Afrika cephesinden gelen haber akışları da piyasalardaki arz kaynaklı korkuları yatıştırdı. Libya'nın başkenti Trablus'un batısında yer alan ve bir süredir göstericilerin eylemleri nedeniyle kapalı olan Milite Petrol Kompleksi, güvenlik güçlerinin müdahalesi sonucunda hızla yeniden faaliyete geçirildi.
Bu stratejik tesisin devreye girmesiyle birlikte, daha önce üretimi durma noktasına gelen Fil ve Vafa petrol sahalarında da pompalar yeniden çalışmaya başladı. Libya'dan küresel pazarlara yönelik arzın normale dönmesi, fiyatlar üzerinde belirgin bir aşağı yönlü baskı oluşturdu.
Uzmanlar, önümüzdeki süreçte ABD-İran müzakerelerinden çıkacak sonuçların ve Orta Doğu'daki enerji tesislerine yönelik güvenlik risklerinin, küresel petrol piyasalarının yönünü tayin edecek en önemli ana başlıklar olmaya devam edeceğini vurguluyor.
