Küresel Riskler Kamu Maliyesi Üzerindeki Baskıyı Artırıyor
Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV), küresel ölçekte devam eden jeopolitik gerilimlerin ve yüksek seviyelerde seyreden enerji maliyetlerinin, Türkiye'nin makroekonomik dengeleri ve kamu maliyesi üzerindeki etkilerine dair kritik bir değerlendirme paylaştı. Rapora göre, uluslararası arenadaki savaş dinamikleri, önceden planlanan mali hedeflerin tutturulmasını zorlaştıran en büyük unsurlar arasında yer alıyor.
2026 Yılı Bütçe Açığı Hedefinde Sapma İhtimali
TEPAV uzmanları, 2026 yılı bütçesinin, savaş senaryolarının dışarıda bırakıldığı ve enerji faturalarının gerileyeceği beklentisiyle kurgulandığına dikkat çekiyor. Ancak Şubat ayının sonlarında patlak veren sıcak çatışmaların ardından, özellikle Temmuz ayında yeniden tırmanan jeopolitik tansiyon, mali planlamadaki hareket alanını daralttı. Başlangıçta Gayrisafi Yurt İçi Hasıla'nın (GSYH) yüzde 3,5'i oranında tutulması planlanan bütçe açığının, yıl sonu itibarıyla yüzde 3,8 ila yüzde 4,4 bandına kadar genişleyebileceği uyarısı yapıldı.
Harcamalardaki İvmelenme Dikkat Çekiyor
Haziran ayı sonu itibarıyla kamu maliyesinin genel görünümüne bakıldığında, merkezi yönetim bütçe giderlerinde yıllık bazda yüzde 32,7 oranında bir büyüme kaydedildi. Aynı süreçte faiz dışı giderler ise yüzde 32,9 oranında artış gösterdi. Tablonun daha çarpıcı kısmı ise sosyal güvenlik dengesi eklendiğinde ortaya çıkıyor. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) devlet katkı payı düzeltmesi hesaplamalara yansıtıldığında, faiz dışı harcamalardaki gerçek artışın yüzde 38,2 seviyesine tırmandığı görülüyor.
Buna karşılık kamu gelirlerinde de toparlanma sürdü; aynı dönem içerisinde bütçe gelirleri yüzde 39,1, doğrudan ve dolaylı vergi gelirleri ise yüzde 38,7 oranında yükseliş kaydetti.
Düzeltilmiş Tabloda 1,2 Trilyon Liralık Açık
Gelirlerdeki pozitif seyre rağmen artan harcama ve maliyet kalemleri bütçe dengesini zedelemeye devam ediyor. SGK katkı payı düzeltmesi dikkate alınarak hesaplanan bütçe açığı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 25,5 oranında genişleyerek 1 trilyon 230 milyar lira gibi yüksek bir hacme ulaştı.
Borç sürdürülebilirliği ve kamu finansmanı açısından yakından takip edilen program dışı dengede de tablo tersine döndü. Geçtiğimiz yıl 25,5 milyar lira fazla vererek moral sağlayan program dışı denge, bu yıl düzeltilmiş veriler ışığında 142,4 milyar lira açık vererek alarm zillerinin çalmasına neden oldu.
TEPAV, yılın geri kalan aylarında bütçe performansının kaderini büyük ölçüde enerji fiyatlarının seyri ile küresel çaptaki jeopolitik haber akışının belirleyeceğinin altını çiziyor.
