Tarım Ürünlerinde Tezat Görüntü: Meyve Uçtu, Sebze Düştü
Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) haziran ayına yönelik tüketici fiyat endeksi verileri, gıda sepetinde dikkat çekici bir fiyat makasına işaret etti. Yaz döneminin girmesiyle birlikte tarım ürünlerinde arz kaynaklı hareketlilik yaşanırken, haziran ayının en yüksek fiyat artışı %54,26 ile "diğer taze meyveler" kategorisinde gerçekleşti.
Meyve grubundaki bu sert yükselişi, %44,55 oranındaki artışla patates ve havuç gibi yumrulu sebzeler takip etti. Yaz sofralarının vazgeçilmez temel unsurlarından olan soğan, sarımsak, havuç, mantar ve zeytin gibi ürünlerin yer aldığı "diğer taze veya soğutulmuş sebzeler" grubu da %17,35'lik yükselişle harcamaları artıran bir diğer önemli kalem oldu.
Yaz Sezonu Talebi Fiyatlara Yansıdı
Haziran ayında gıda ve içecek grubundaki yukarı yönlü seyir genel olarak devam etti. Mevsimsel etkilerle birlikte taze turunçgillerin fiyatı %12,85 oranında artış gösterdi. Sıcak havaların etkisiyle tüketimi tırmanan buz, dondurma ve buzlu şerbet (sorbe) kategorisinde %6,27'lik bir fiyat artışı ölçüldü.
İşlenmiş gıda ve temel tüketim maddelerinde de artış trendi sürdü. Konserve edilmiş veya işlenmiş balık ürünleri %8,05 oranında pahalanırken, başka yerde sınıflandırılmamış diğer gıda ürünleri %6,9 değer kazandı. Çay ve demlenerek hazırlanan diğer bitkisel ürünlerin fiyatı %5,88, günlük yaşamı kolaylaştıran hareket ve günlük yaşam için yardımcı ürünler %5,31 ve yemeklik yağlar %5,14 oranında yukarı yönlü değişim kaydetti.
Haziran Ayının Zamlanan Maddeleri ve Oranları
Diğer taze meyveler: %54,26 Yumrulu sebzeler: %44,55 Diğer taze veya soğutulmuş sebzeler (soğan, sarımsak, havuç, mantar, zeytin vb.): %17,35 Taze turunçgiller: %12,85 Konserve edilmiş veya işlenmiş balık ürünleri: %8,05 Başka yerde sınıflandırılmamış diğer gıda ürünleri: %6,9 Buz, dondurma ve buzlu şerbet (sorbe): %6,27 Çay ve demlenerek hazırlanan diğer bitkisel ürünler: %5,88 Hareket ve günlük yaşam için yardımcı ürünler: %5,31 Yağlar: %5,14Tarla Mahsulleri Tüketiciye Nefes Aldırdı
Enflasyon sepetinde tırmanışa geçen ürünlerin aksine, tarla üretiminin artmasıyla birlikte bazı temel yiyeceklerde ciddi ucuzlamalar kaydedildi. Haziran ayında fiyatı en çok gerileyen grup, %37,64'lük düşüş oranıyla domates, biber, salatalık ve kabak gibi "meyvesi yenen taze veya soğutulmuş sebzeler" oldu.
Benzer şekilde yeşil yapraklı veya saplı taze sebzeler %24,8 oranında ucuzlayarak bütçeleri rahatlattı. Taze veya soğutulmuş yeşil baklagil sebzelerinde %14,21, taze üzümsü meyvelerde %10,55 ve taze hurma, incir ile tropikal meyveler grubunda %9,54 seviyesinde fiyat düşüşleri saptandı. Temel hayvansal gıdalardan yumurta ise haziran ayında %2,57'lik hafif bir gerileme gösterdi.
Ulaşım ve Enerji Maliyetlerinde Geri Çekilme
Gıda dışındaki sektörlerde de tüketici lehine gelişmeler yaşandı. Özellikle akaryakıt ve ulaşım segmentindeki düşüşler endeksi aşağı yönlü destekledi. Hava yolu ile yurt dışı yolcu taşımacılığı bilet fiyatlarında %8,96'lık indirim görülürken, yurt içi uçuş biletleri de %2,47 oranında ucuzladı.
Enerji tarafında ise pompalara yansıyan indirimler dikkat çekti. Kişisel ulaşım araçları için kullanılan diğer yakıtlar %6,29 oranında düşerken, motorin (mazot) fiyatları %4,4, benzin fiyatları ise %2,45 geriledi. Diğer taraftan, lüks tüketim ve hobi kategorisinde yer alan mücevherat ve kol saatleri %4,15, ev hayvanları ve diğer evcil hayvanlar için üretilen ürünler ise %2,44 oranında değer kaybederek haziran ayını düşüşle kapattı.