Taslak metne göre İran, nükleer silah üretmeyeceğini taahhüt ederek Hürmüz Boğazı’nı derhal ticari gemilere açacağını duyurdu. ABD ise buna karşılık yeni yaptırım uygulamamayı ve İran'ın dondurulmuş 25 milyar dolarlık varlığını serbest bırakmayı kabul etti.
İşte küresel enerji koridorlarını ve makroekonomik dengeleri doğrudan etkileyecek tarihi mutabakatın tüm detayları:
60 Günlük Kritik Süreç Başlıyor
Taraflar arasında sağlanan uzlaşı, kalıcı bir barışın kapısını aralamak amacıyla 60 günlük bir müzakere planını öngörüyor. Son taslak metin; Tahran’ın nükleer programı, Hürmüz Boğazı’nın statüsü ve petrol yaptırımlarından muafiyet gibi piyasaların yakından takip ettiği kritik başlıkları içeriyor.
Nihai anlaşmanın, bu 60 günlük geçici takvimin ardından resmen imzalanması bekleniyor.
Taslak Mutabakat Metninde Öne Çıkan Maddeler:
Deniz Ablukası Kalkıyor: İran, Hürmüz Boğazı’nı tüm ticari gemilere derhal yeniden açacak. Karşılığında ABD, İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasını sonlandıracak. Yeni Yaptırım Yok: Washington yönetimi, nihai bir anlaşmaya varılana kadar Tahran’a yönelik yeni bir ekonomik yaptırım paketi devreye almayacak. Petrol Ticaretine İzin: ABD, İran’a yönelik petrol yaptırımlarını belirli bir süre için askıya alacak. Böylece Tahran’ın yeniden küresel pazara petrol satarak gelir elde etmesinin önü açılacak. 25 Milyar Dolarlık Finansal Likidite: Anlaşma kapsamında ABD, İran'ın dondurulmuş varlıklarından 25 milyar doların doğrudan nakit transferleri, bölgesel kredi hatları ve ülkeler arası işbirlikleri yoluyla serbest bırakılmasını onayladı.
Nükleer Statüko ve Uranyum Stokları Kontrol Altında
Anlaşmanın en kritik siyasi bacağını ise nükleer taahhütler oluşturuyor. Tahran yönetimi, nükleer silah üretmeyeceğini ve edinmeyeceğini kesin bir dille taahhüt etti.
Nihai anlaşma sağlanana kadar İran, uranyum zenginleştirme ve nükleer tesisleri genişletmeme kararı alarak mevcut statükoyu koruyacak. ABD ise Tahran’ın elinde bulundurduğu yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun seyreltilmesi konusunda mutabık kaldı. Bu sürecin işleyiş mekanizması önümüzdeki 60 gün içinde netleştirilecek.
Trump: "İran Artık Nükleer Silah İstemiyor"
Gelişmeye ilişkin ilk açıklama ABD Başkanı Donald Trump’tan geldi. Kendisine ait sosyal medya platformu Truth Social üzerinden bir paylaşım yapan Trump, ABD ile İran arasında tarihi bir anlaşmanın imzalanacağını doğruladı.
"İran artık nükleer silah istemediğini, satın alma veya geliştirme yoluyla bu silahlara sahip olmayacağını kabul etti. Bu anlaşma Hürmüz Boğazı'nı uluslararası deniz trafiğine yeniden açacak."
Tahran Temkinli: "İncelemeler Sürüyor"
Uluslararası arenada büyük bir iyimserlik rüzgarı esse de Tahran kanadı sürece daha temkinli yaklaşıyor. İran basınında yer alan analizlerde, mutabakat zaptına ilişkin teknik, siyasi ve hukuki değerlendirmelerin sürdüğü, bu nedenle henüz "nihai" bir kararın verilmediği vurgulandı.
İran’ın yarı resmi Fars Haber Ajansı’nın müzakere heyetine dayandırdığı habere göre; Tahran yönetimi metin üzerinde kesin bir sonuca varmış değil. Kararın tamamen ulusal çıkarların korunması, kırmızı çizgilerin muhafaza edilmesi ve gerekli finansal-siyasi güvencelerin sağlanması temelinde verileceği belirtiliyor.