Bilgepara.com okurları için geride bıraktığımız haftanın emtia piyasası bilançosunu mercek altına alıyoruz. Küresel piyasalar, geride bıraktığımız haftayı makroekonomik veriler ile artan jeopolitik risklerin gölgesinde, yüksek volatiliteyle tamamladı. Özellikle ABD kanadından gelen enflasyon verileri ve Orta Doğu merkezli güvenlik krizleri, varlık sınıfları arasında keskin ayrışmalara yol açtı.
Makro Verilerde Sürpriz Düşüş ve Fed'in "Faiz" İkilemi
Haftanın en kritik makroekonomik gelişmesi ABD enflasyon cephesinde yaşandı. Haziran ayına ilişkin Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), yıllık bazda %3,5 artışla piyasa beklentilerinin altında kalırken, aylık bazda %0,4 oranında geriledi. Bu aylık daralma, Nisan 2020'den bu yana kaydedilen en sert düşüş olarak kayıtlara geçti. Üretici kanadında da benzer bir tablo hakimdi; Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) yıllık %5,5 artarken, aylık bazda %0,3 azalarak Ağustos 2025'ten beri ilk kez eksi yazdı.
Bu soğuma sinyallerine rağmen ABD Merkez Bankası (Fed) cephesinden temkinli açıklamalar geldi. Fed Başkanı Kevin Warsh, ABD Temsilciler Meclisi Finansal Hizmetler Komitesi karşısında yaptığı sunumda, fiyat istikrarı hedefine vurgu yaparak yüksek enflasyona asla taviz vermeyeceklerinin altını çizdi. Bu durum, para piyasalarında temmuz ayına yönelik faiz artırım ihtimallerini zayıflatırken, yatırımcıların projeksiyonlarını eylül ayına kaydırmasına neden oldu.
Öte yandan, Çin ekonomisinin ikinci çeyrekte iç talep zayıflığıyla yalnızca %4,3 (ilk çeyrekteki %5'lik oranın ardından son 3,5 yılın en zayıf performansı) büyümesi küresel risk iştahını baskıladı. Avro Bölgesi'nde ise mayıs ayında %3,2 olan yıllık enflasyonun haziran ayında %2,8'e inmesi, Avrupa Merkez Bankası'nın gelecek haftaki kritik toplantısında faizleri pas geçeceği beklentisini perçinledi. Tüm bu akışın sonucunda ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi haftayı %4,55 seviyesinde yatay kapatırken, dolar endeksi %0,2'lik sınırlı bir kayıpla 100,8 puana geriledi.
Enerji Piyasalarında Jeopolitik Alarm: Petrol Fırladı, Gaz Ayrıştı
Emtia piyasalarındaki en dramatik fiyatlama enerji sektöründe, özellikle de Brent petrol tarafında izlendi. ABD ile İran arasındaki askeri gerilimin tırmanması ve çatışmaların bölgesel bir savaşa dönüşme riski, petrol fiyatlarını haftalık bazda %14,2 oranında yukarı fırlattı. Bu ralli, son 19 haftanın en hızlı yükselişi oldu.
Küresel petrol ticaretinin yaklaşık %20'sini sırtlayan Hürmüz Boğazı'ndaki daralma ve Husiler üzerinden Kızıldeniz'e sıçrama ihtimali bulunan güvenlik tehditleri jeopolitik risk primini zirveye taşıdı. Krizin ciddiyeti, Suudi Arabistan'ın normal şartlarda Hürmüz Boğazı'ndan yaptığı ihracatın %70'inden fazlasını doğu-batı boru hattıyla Yanbu Limanı'na yönlendirmesiyle bir kez daha tescillendi. Fiyatlardaki yukarı yönlü ivme, ABD'de ticari ham petrol stoklarının 1,7 milyon varil, benzin stoklarının 1,5 milyon varil erimesi ve rafineri kapasite kullanımının %96,2'ye ulaşmasıyla da desteklendi.
Buna karşın doğal gaz piyasası petrolden tamamen koptu. ABD'de günlük üretimin 110,3 milyar fit küp seviyesine çıkması ve stoklara eklenen 41 milyar fit küp gazın etkisiyle, doğal gaz fiyatları İngiliz termal birimi cinsinden %1 değer kaybetti.
Değerli Metallerde "Enerji Kaynaklı Enflasyon" Baskısı
ABD enflasyon verilerindeki gevşeme teorik olarak değerli metalleri desteklemesi gerekirken, petrol fiyatlarındaki devasa artış dengeleri altüst etti. Enerji maliyetlerindeki bu sıçramanın enflasyonu yeniden hortlatacağı ve Fed'in yüksek faiz politikasını tahmin edilenden çok daha uzun süre koruyacağı beklentisi, altın ve gümüşte sert satışlara zemin hazırladı. Doların haftanın son işlem günlerinde güç toparlaması da faiz getirisi olmayan emtialardan kaçışı hızlandırdı.
Bu tabloda en ağır darbeyi %6,6'lık sert değer kaybıyla gümüş aldı. Onu sırasıyla %2,3 düşüşle platin, %2,2'lik kayıplarla altın ve paladyum izledi.
Baz Metaller ve Tarım Emtialarında Çift Yönlü Seyir
Sanayi üretiminin öncü göstergesi olan baz metallerde, Çin endişeleri ve bölgesel arz dinamikleri yönü belirledi. Tezgah üstü piyasalarda libre bazında; Endonezya'daki maden kotası krizinden beslenen nikel %2,3, Hörfez Bölgesi'ndeki lojistik sorunları fiyatlayan alüminyum ise %0,7 prim yaptı. Ancak Çin inşaat sektöründeki durgunluğun talebi vuracağı endişesiyle çinko %2,4, kurşun %0,7 ve bakır %0,2 oranında düştü.
Tarım emtialarında ise spot ışıkları Karadeniz'deydi. Rusya ve Ukrayna arasındaki çatışmaların Azak Denizi'ni de kapsayacak şekilde genişlemesi ve Ukrayna'nın ihracat kapasitesinin 1/3 oranında çökmesi, buğday fiyatlarını %7 oranında yukarı fişekledi. Chicago Ticaret Borsası'nda işlem gören diğer ürünlerde; ABD'deki aşırı sıcakların etkisi ve Çin'e yapılan 340 bin tonluk yeni satışın rüzgarıyla mısır %1,6, pirinç %1,3 ve soya fasulyesi %1 yükseldi. Üstelik bu yükseliş, ABD Tarım Bakanlığı'nın mısır rekoltesinin %68'ini, soya fasulyesinin ise %65'ini "iyi/mükemmel" olarak raporlamasına rağmen gerçekleşti.
Yumuşak emtialar (soft commodities) cephesinde ise sert satışlar görüldü. ABD Intercontinental Exchange verilerine göre; Avrupa'daki öğütme talebinin son 6 yılın en düşük seviyesine inerek %4,6 daralması ve Nijerya ihracatının %30 artmasıyla kakao ton başına %7,5 çakıldı. Brezilya Kahve İhracatçıları Konseyi'nin haziran ayı yeşil kahve ihracatının %14,4 artışla 2,64 milyon çuval'a ulaştığını duyurması kahve fiyatlarını %3,9 düşürdü. Aynı borsada pamuk %3,6, şeker ise %0,4 oranında değer kaybederek haftayı kapattı.