Sıkı para politikası ve yüksek faiz ortamı borçlanma maliyetlerini tırmandırırken, kamu bütçesinin gelir yapısında da dikkat çekici bir dönüşüm şekilleniyor. Yükselen faiz oranları finansal işlemlerden alınan vergi gelirlerini ivmelendirirken, kredi kullananların üstlendiği vergi yükünün artış hızı şirket kârlarından alınan vergileri geride bıraktı.
BSMV Tahsilatında 3 Yılda 7,3 Katlık Artış
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından açıklanan bütçe verileri, borçlanma ve finansal işlemler üzerinden alınan vergilerin bütçe içindeki ağırlığının arttığını gösteriyor. Birgün’ün aktardığı verilere göre, 2023 yılının ilk altı ayında 47 milyar 890 milyon TL seviyesinde gerçekleşen Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) tahsilatı, 2026 yılının aynı döneminde 348 milyar 497 milyon TL seviyesine fırladı.
Böylece Hazine’ye aktarılan BSMV geliri üç yılda 7,3 katına yükselirken, bu kalemdeki toplam artış oranı yüzde 627,7 (yüzde 628) olarak gerçekleşti.
Kurumlar Vergisi Performansı Kredi Vergisinin Gerisinde Kaldı
Aynı dönem aralığında reel sektörün ticari kazançları üzerinden alınan Kurumlar Vergisi tahsilatındaki artış ise daha sınırlı kaldı. 2023’ün ilk yarısında 290 milyar 768 milyon TL olan Kurumlar Vergisi geliri, 2026’nın ilk yarısında 832 milyar 469 milyon TL düzeyine ulaştı.
Üç yıllık süreçte Kurumlar Vergisi’ndeki artış yüzde 186,3 (yüzde 186) seviyesinde gerçekleşti. Bu tablo, kredilerden alınan BSMV’deki artış hızının, şirketlerin ödediği Kurumlar Vergisi artış oranını 3,4 kat aştığını ortaya koydu.
100 Bin TL’lik Kredide Vergi Faturası 13 Bin TL’yi Aşıyor
Kredilere uygulanan faiz oranlarındaki yükseliş, doğrudan faiz tutarı üzerinden hesaplanan Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) ve BSMV yükünü de artırıyor. Bankaların sunduğu faiz yapılarına göre değişmekle birlikte, borçlanmalarda vade sonu geri ödeme tutarları anaparanın iki katına yaklaşabiliyor.
Somut bir örnekle; 12 ay vadeli 100 bin lira tutarındaki bir ihtiyaç kredisinde aylık maliyet yüzde 7,84 seviyesine ulaşırken, yıllık maliyet yüzde 140 eşiğini geçiyor. Bu kredi için hesaplanan toplam faiz ödemesi 45 bin 38 lira tutuyor.
Faiz tutarı büyüdükçe ona bağlı olarak hesaplanan ek maliyetler de tırmanıyor. Kredi faturasına eklenen KKDF ve BSMV toplamı 13 bin 511 lira seviyesini buluyor. Faiz ödemesi üzerinden yüzde 15 oranında kesilen BSMV tutarı tek başına 6 bin 755 lira hesaplanıyor ve bankalar tarafından tüketiciden tahsil edilerek doğrudan Hazine hesaplarına aktarılıyor.