Türkiye’nin uluslararası pazardaki en güçlü kollarından biri olan gemi geri dönüşüm (söküm) sektörü, "Hong Kong Uluslararası Sözleşmesi" kriterlerine entegre ediliyor. Yayımlanan yeni yönetmelik ile birlikte 2004 yılından bu yana uygulanan eski Gemi Söküm Yönetmeliği tamamen yürürlükten kaldırıldı. Sektörde faaliyet gösteren tesislerin çalışma ruhsatları, kapasiteleri ve şirket evlilikleri (M&A) artık çok daha sıkı denetimlere tabi olacak.
Şirket Satın Alma ve Birleşmelerine Kritik Kısıtlama
Yeni yönetmeliğin en çok dikkat çeken ekonomi boyutu, tesislerin mülkiyet ve kapasite değişimlerine getirilen sınırlamalar oldu. Tesisin yetki belgesi aldığı tarihteki ortaklık yapısına göre, şirket hisselerinin yüzde 50'sinden fazlasının devredilmesi durumunda "Gemi Geri Dönüşüm Yetki Belgesi" geçerliliğini yitirecek.
Benzer şekilde, tesisin kapasitesini veya kara alanını en az yüzde 20 oranında etkileyebilecek değişimlerde de mevcut yetki belgesi geçersiz sayılarak yeniden başvuru süreci zorunlu kılınacak.
Gemiye Özel Dönüşüm Planı (SRP) Zorunluluğu
Tesis yetkilileri, artık her gemi sökümü öncesinde gemiye özgü, uluslararası rehberleri dikkate alan bir "Gemi Geri Dönüşüm Planı (SRP)" hazırlamak zorunda. Bakanlık onayından geçmeyen hiçbir geminin sökümüne başlanamayacak. Verilen yetki belgeleri ise en fazla 5 yıl geçerli olacak ve süre bitiminden en az 60 gün önce yenileme başvurusu yapılacak.
Sıkı Çevre ve İş Güvenliği Tedbirleri
Tesisler, sökümden kaynaklanan hiçbir tehlikeli madde veya atığın deniz ve toprakla temas etmemesi için sızdırmaz zeminler ve sıvı tahliye sistemleri kurmakla yükümlü kılındı. Ayrıca:
Tesis sınırları ve çalışma alanları kapalı devre kamera (CCTV) ile izlenecek ve bu kayıtlar en az iki ay saklanacak. Gemi sökümünün her aşamasında deniz çevresine olan etkinin ölçülmesi amacıyla düzenli yıllık analizler (su, sediman, biyota) yapılarak Bakanlığa raporlanacak. Bakanlık, tesisleri önceden haber vermeden "İnceleme, Tespit ve Denetim Komisyonu (İTDK)" vasıtasıyla her an denetleyebilecek.Milyonluk İdari Para Cezaları Geldi
Kurallara uymayan tesisler ve donatanlar için ciddi finansal yaptırımlar belirlendi. İdari para cezaları, her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılacak. Ayrıca, aynı eylemin bir yıl içinde üç kez tekrarlanması halinde tesisin yetki belgesi 3 ay boyunca askıya alınacak.
2026 Yılı İçin Belirlenen İdari Para Cezası Tablosu:
İhlal Edilen Kural
Uygulanacak Ceza Tutarı
İzinsiz Yerinde Gemi Dönüşümü Yapılması (İşletmeci, Donatan, Arazi Sahibi ayrı ayrı)
1.000.000 TL
Tesiste Durdurulan İşlerde İzinsiz Çalışma Yaptırılması
1.000.000 TL
Faaliyeti Sonlandırılmış/Askıya Alınmış Tesiste İşlem Yapılması
1.000.000 TL
Tesise Gemi Yanaştırma Kurallarına Uyulmaması
500.000 TL
Başlama Bildirimi Yapılmadan İşe Başlanması
500.000 TL
Denetim Komisyonuna Bilgi/Belge Verilmemesi veya Saklanması
500.000 TL
İşlemlerin SRP veya SRFP Planlarına Uygun Yapılmaması
100.000 TL
Veri Tabanına Gemi/Tesis Bilgilerinin Süresinde Girilmemesi
100.000 TL
İşlem Bitiş Bildiriminin 14 Gün İçinde Yapılmaması
100.000 TL