Geride bıraktığımız hafta, hem yurt içi makroekonomik dinamikler hem de küresel piyasalara yön veren kritik veri ve açıklamalar açısından oldukça hareketli geçti. Yatırımcıların ve vatandaşların yakından izlediği enflasyon rakamlarının maaş artışlarını belirlemesi, ulaşımdan sağlığa kadar pek çok alanda yenilenen fiyatlamalar ve uluslararası arenadaki para politikası sinyalleri haftaya damgasını vurdu.
Enflasyonda İvme Kaybı ve Netleşen Zam Oranları
Ekonomi çevrelerinin merakla beklediği Haziran ayına ilişkin tüketici ve üretici fiyat endeksleri, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından kamuoyu ile paylaşıldı. Beklentiler doğrultusunda hafif bir yavaşlama eğilimine giren tüketici enflasyonu, aylık bazda yüzde 1 sınırının altına inerek yüzde 0,99 oranında gerçekleşti. Söz konusu dönemde yıllık enflasyon yüzde 32,11 seviyesine ulaşırken, çekirdek enflasyon ise tahminlerin de altında kalarak yıllık bazda yüzde 29,84 olarak ölçüldü.
Haziran ayı TÜFE rakamlarının açıklanmasıyla, milyonlarca memur, memur emeklisi, işçi ve Bağkur emeklisinin alacağı yeni dönem maaş zamları da kesinleşti. TÜİK verilerine göre altı aylık enflasyon yüzde 17,76 oranında gerçekleşti. Bu hesaplama neticesinde işçi ve Bağkur emeklilerinin maaşlarına yansıtılacak zam oranı yüzde 17,76 olurken; memur ve memur emeklilerinin altı aylık enflasyon farkıyla birlikte hak edişi yüzde 13,52 olarak tespit edildi. Milyonların gözünü çevirdiği en düşük emekli aylıklarına yapılacak olası artışın ise yeni bir yasa ile Meclis’ten geçirilerek uygulamaya konulacağı ifade edildi.
Ulaşım ve Sağlık Maliyetlerinde Yeni Dönem
Yurt içinde haftanın bir diğer önemli gündem maddesi, kamu tarafından regüle edilen hizmet bedellerindeki artışlardı. Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM), Kamu-Özel İş Birliği kapsamındaki köprü ve otoyol geçiş tarifelerini 1 Temmuz itibarıyla yeniden düzenledi. Devreye giren yeni fiyatlama sonucunda, Osmangazi Köprüsü ile 1915 Çanakkale Köprüsü'nü kullanan otomobiller için geçiş bedeli 995 liradan 1.170 liraya çıkartıldı.
Sağlık hizmetlerinde de ciddi bir maliyet güncellemesi yapıldı. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), Sağlık Uygulama Tebliği'nde gerçekleştirdiği son değişiklikle muayene katılım paylarına yüzde 246'ya varan oranlarda zam uyguladı. Yeni düzenleme kapsamında vatandaşların ödeyeceği muayene katılım ücreti; ikinci basamak devlet hastanelerinde 50 TL, eğitim araştırma ve üniversite hastanelerinde 90 TL, özel hastanelerde ise 100 TL olarak belirlendi.
Tarım Sektöründe Avrupa Liderliği
Geçtiğimiz haftanın en pozitif haberi ise tarım sektöründen geldi. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Türkiye'nin tarımsal üretim kapasitesinin ulaştığı yeni seviyeyi rekor rakamlarla duyurdu. Bakan Yumaklı’nın paylaştığı verilere göre, Türkiye'nin tarımsal hasılası 83,2 milyar dolar seviyesine çıkarak tarihi bir rekora imza attı. Elde edilen bu güçlü hasıla rakamı, Türkiye’yi tarımsal ekonomi büyüklüğünde Avrupa'da 1'inci, dünya genelinde ise 7'nci sıraya konumlandırdı.
Küresel İstihdamda Soğuma ve Merkez Bankalarının Gündemi
Uluslararası piyasalarda ise gözler dünyanın en büyük ekonomisi olan ABD’deki verilere çevrildi. Haziran ayında ABD'de işsizlik oranının düşüş göstermesine rağmen, tarım dışı istihdam verilerindeki keskin yavaşlama dikkatlerden kaçmadı. Piyasada yıl genelinde oluşması beklenen istihdam ivmesini sınırlayan bu gelişmeye ek olarak, önceki 2 aya ait istihdam rakamlarının da aşağı yönlü revize edilmesi ekonomik soğuma sinyallerini belirginleştirdi.
Küresel para politikasının nabzı ise Portekiz'de düzenlenen Merkez Bankacılığı Forumu'nda attı. Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, mevcut ekonomik tabloda büyüme ve enflasyona ilişkin risklerin "muhtemelen daha dengeli" bir yapıya ulaştığına dikkat çekti.
Fed’in yeni Başkanı Kevin Warsh ise piyasalara vereceği mesajlarda oldukça temkinli bir duruş sergiledi. Yaklaşan para politikası kararlarına dair herhangi bir "sözlü yönlendirme" yapmamakta kararlı olduğunu vurgulayan Warsh, enflasyon risklerinin son dört haftalık periyotta azaldığını belirtti. Warsh’un en çok ses getiren açıklaması ise politik baskılara yönelikti. ABD Başkanı Donald Trump’ın faiz oranlarının düşürülmesine dair ısrarlı çağrılarına değinen Fed Başkanı, kurumun doğru politikayı tayin etme konusundaki tam özerkliğini bir kez daha ve kararlı bir dille savundu.