Küresel emtia piyasaları, Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında yeniden alevlenen jeopolitik krizin etkilerini fiyatlamaya devam ediyor. Perşembe günü itibarıyla petrol fiyatları, bölgedeki çatışmaların şiddetlenmesi ve deniz ticaret yollarının güvenliğine dair endişelerin artmasıyla belirgin bir yükseliş ivmesi yakaladı.
Fiyatlamalarda Çift Yönlü Baskı ve İki Haftanın Zirvesi
Gerilimin tırmanmasıyla birlikte küresel gösterge olan Brent petrolün varil fiyatı %1 oranında değer kazanarak 78,80 dolar seviyesine ulaştı. Benzer bir tablo çizen ABD ham petrolü (WTI) ise %1,01’lik bir primle varil başına 74,26 dolardan alıcı buldu.
Çarşamba günü ABD ordusunun İran’a yönelik başlattığı yeni operasyon haberleri piyasaya düştükten sonra, hem WTI hem de Brent petrol seans sonrası işlemlerde 1 doları aşan sıçramalar kaydetti. Aslında piyasalardaki bu yukarı yönlü hareketin ilk sinyalleri, ABD Başkanı Donald Trump’ın çarşamba gecesi İran’ı yeni askeri müdahalelerle tehdit etmesiyle gelmiş ve her iki petrol türü de günü son iki haftanın en yüksek seviyelerinde kapatmıştı.
Hürmüz Boğazı'nda "Geçici Anlaşma" İptal Edildi
Piyasalardaki asıl endişe kaynağını, savaş öncesi dönemde dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin güzergahı olan Hürmüz Boğazı'nın geleceği oluşturuyor. Başkan Donald Trump'ın, savaşı sonlandırması öngörülen geçici anlaşmanın resmen "sona erdiğini" duyurmasının hemen ardından ABD ordusu harekete geçti. Askeri yetkililer, deniz trafiğinin açık kalmasını güvence altına almak maksadıyla İran hedeflerine yönelik yeni operasyonların başlatıldığını bildirdi.
Bu hamlenin arka planında ise salı günü yaşanılan kritik bir gelişme yatıyor. ABD cephesi, son askeri müdahalenin, salı günü Hürmüz Boğazı'nda seyreden üç petrol tankerine yapılan saldırılara bir misilleme olduğunu vurguladı. Operasyonlar İran'ın güney şeridindeki pek çok şehirde ciddi paniğe neden olurken, çeşitli bölgelerde elektrik altyapısının çökmesiyle kesintiler meydana geldi.
İran'dan Bahreyn ve Kuveyt'e Misilleme
Çatışmalar tek taraflı kalmadı. Çarşamba günü resmi bir bilgilendirme yapan İran, altyapı tesislerine yönelik Amerikan saldırılarına kayıtsız kalmadıklarını açıkladı. Tahran yönetimi, misilleme kapsamında Kuveyt ve Bahreyn sınırları içerisinde yer alan ABD askeri üslerinin hedef alındığını duyurdu. Yaşanan bu sıcak çatışmalar, bölgede savaşın biteceğine ve Hürmüz Boğazı'nın tam kapasiteyle ticarete açılacağına dair piyasa iyimserliğini büyük ölçüde sildi.
Denizcilik ve Sigorta Sektöründe Kırmızı Alarm
Jeopolitik tablodaki bu ani bozulma, enerji lojistiği ve sigorta piyasalarında da acil durum senaryolarını devreye soktu. IG Analisti Tony Sycamore, paylaştığı piyasa notunda durumu şu sözlerle özetledi: "Hürmüz Boğazı üzerinden son haftalarda izlediğimiz yoğun petrol akışı an itibarıyla durma noktasına geldi. Armatörlerin bundan sonraki süreçte çok daha dikkatli ve temkinli adımlar atmasını bekliyoruz."
Öte yandan sigortacılık sektöründen sızan bilgilere göre, savaş riski sigortası sağlayan kurumlar harekete geçmiş durumda. İran'ın ticari gemileri yeniden hedef almaya başlaması üzerine birçok sigorta şirketi, denizcilik firmalarına Hürmüz Boğazı rotasını geçici süreliğine kullanmamaları yönünde resmi tavsiyelerde bulundu. Bazı şirketlerin ise mevcut poliçe kapsamlarını ve şartlarını acil olarak yeniden değerlendirmeye aldığı belirtiliyor.